wtorek, 2 września 2014

Kołobrzeg na kartach historii - od grodu przez Kolberg do kurortu wczasowego

Dokładne okoliczności powstania Kołobrzegu nie są znane, podobnie jak większości innych polskich miast. Początki kołobrzeskiego kurortu datuje się na wiek VII. Granice ówczesnej osady w znacznym stopniu nie pokrywają się z dzisiejszymi liniami granicznymi miasta. Średniowieczny gród umiejscowiony był kilka kilometrów od brzegu Bałtyku, otoczony wałem, bagniskami i wodami rzeki Parsęty. Mieszkańcy tych terenów zajmowali się łowiectwem, rybołówstwem, a także warzeniem soli u źródeł wód solankowych. Ludność specjalizowała się ponadto w obróbce żelaza (wyroby tego typu chętnie nabywali od nas Wikingowie).

W 1000 r. w wyniku ustanowienia biskupstwa w Kołobrzegu przez Bolesława Chrobrego i cesarza Niemiec Ottona III, gród stał się ważnym punktem na mapie ówczesnej Europy. O powstaniu biskupstwa dowiadujemy się z kronik Thietmara z Merseburga.  Postanowienia przywódców podjęte w czasie pamiętnego zjazdu gnieźnieńskiego miały być początkiem procesu integracji ziem polskich. Tymczasem wciąż trwają dyskusje na temat faktycznej daty powołania biskupstwa w Kołobrzegu oraz okresu jego trwania. 

latarnia morska w Kołobrzegu


Pomimo burzliwych dziejów tego zakątka Polski miasto szybko się rozwijało. Ludność słowiańska zaczęła parać się rolnictwem i rzemiosłem. Handlowano w tym czasie solą, rybami, tkaninami oraz wyrobami z bursztynu. 

W XII wieku Kołobrzeg znalazł się w rękach cesarzy niemieckich. Ważną datą w historii miasta był 23 maja 1255 r., kiedy to książę dymiński Warcisław III i biskup kamieński Herman von Gleichen lokowali Kołobrzeg na prawie lubeckim. Wydanie dokumentu lokacyjnego pociągnęło za sobą wiele zmian, dzięki którym miasto mogło się rozwijać. Zbudowano kościół pod wezwaniem św. Mikołaja (okolice dzisiejszego prezbiterium bazyliki konkatedralnej). W krótkim czasie Kołobrzeg miał już także własną flotę wojenną. 

W XIV i XV w. port kołobrzeski utrzymywał kontakty handlowe z portami szkockimi, skandynawskimi i Amsterdamem. Miasto zostało przyłączone do tzw. Hanzy - związku miast handlowych Europy Północnej. Eksportowano głównie zboża, miód, wełnę oraz piwo. Trudne czasy dla mieszkańców Kołobrzegu nastały wraz z upadkiem Hanzy. W tym okresie wzrosła również konkurencja w handlu i pozyskiwaniu soli.

Rozwój lecznictwa uzdrowiskowego

Regres pogłębił się w wyniku wojny trzydziestoletniej (1618-1648). W 1653 r. miasto dostało się pod panowanie Brandenburgii. Wówczas zaczęto pracę nad rozbudowywaniem fortyfikacji. Do dziś liczne bastiony, szańce i fragmenty murów obronnych przypominają o militarnym charakterze tego miejsca.  Co istotne, Kołobrzeg był jednym z nielicznych miast, które nie poddały się naporowi wojsk napoleońskich na początku XIX w. 

W roku 1824 przybył do Kołobrzegu Karl Ludwik Zink, który założył pierwszą drukarnię. Co sobotę ukazywał się tygodnik naukowo-informacyjny „Colberger Wochenblatt”. Redaktorem naczelnym pisma był pastor Johann Gottlieb Wilhelm Maaβ.

Początek XIX w. to również docenienie nadmorskich walorów miasta. Powstawały pierwsze zakłady kąpieli solankowych. Zaczęły pojawiać się pensjonaty, szpitale, apteki, restauracje, kościoły i sklepy. Kwitła działalność wydawniczo-biblioteczna. W 1868 r. wzniesiono gmach teatru. Na popularności zyskało lecznictwo uzdrowiskowe. Chętnie przyjeżdżano z Niemiec, Śląska i Wielkopolski do kołobrzeskich sanatoriów, które powstawały jak grzyby po deszczu. Kąpiele solankowe oraz borowinowe były jedną z najważniejszych atrakcji regionu. Rozbudowana baza sanatoryjna przyciągała turystów przez cały rok, również zimą. Jednocześnie rozwijała się sfera kulturalna i sportowa; w mieście funkcjonowała profesjonalna orkiestra symfoniczna oraz chór. W 1925 r. powołano do życia muzeum miejskie. Do dziś przechowywane są tam cenne zbiory z wykopalisk archeologicznych. W roku 1930 funkcjonowały już trzy kina, wypożyczalnia motorówek, a także przystań kajakowa.

Od „Kolbergu” do „Perły Bałtyku”

Na początku II wojny światowej Kołobrzeg był azylem dla dzieci kontynuujących naukę oraz młodzieży poszukującej pierwszej pracy. Z biegiem czasu sytuacja na Pomorzu stawała się coraz bardziej skomplikowana. Mieszkający w Kołobrzegu Polacy poddawani byli represjom ze strony władz niemieckich. Nie mogli brać udziału w imprezach kulturalnych organizowanych dla Niemców, nie mogli uczęszczać do restauracji i korzystać z kąpielisk. Ostatecznym symbolem napiętnowania był noszony przez Polaków znaczek „P” naszyty na ubraniu. Działania wojenne doprowadziły do znacznego przeobrażenia miasta – większość obiektów wczasowych, sanatoria oraz szkoły zamieniły się w szpitale. W 1944 r. na polecenie Goebbelsa powstał w Kołobrzegu propagandowy film wojenny „Kolberg”, który nawiązywał do zwycięskiej obrony miasta przed inwazją wojsk Napoleona z 1807 r. Obraz ten był jednym z najdroższych nazistowskich produkcji filmowych.

W marcu 1945 r. w Kołobrzegu miało miejsce jedno z kluczowych starć operacji pomorskiej. Bitwa o Kołobrzeg zakończyła się klęską niemieckiej armii. 18 marca 1945 r. uroczyście odnowiono Zaślubiny Polski z Morzem. Pomnik autorstwa Wiktora Tołkina upamiętniający to wydarzenie usytuowano przy bulwarze Jana Szymańskiego w 1963 r. 

W 1967 r. dzięki dostępowi do naturalnych surowców leczniczych miasto oficjalnie otrzymało status uzdrowiska. Leczy się tutaj m.in. nadciśnienie, choroby dróg oddechowych, cukrzycę, otyłość, choroby skóry, depresję oraz nerwicę. Obecnie „Perła Bałtyku” jest nie tylko najpiękniejszym polskim kurortem, ale także prężnie rozwijającym się ośrodkiem kulturalnym.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz